Aktualności

Prawo konsumenckie - odstąpienie od umowy.

Aktualności

Jedną z naczelnych zasad polskiego porządku prawnego jest zasada, iż umów należy dotrzymywać.  Każdy jednak wie, że są pewne sytuacje w których możemy odstąpić od zawartej umowy – Kiedy? Jakie warunki musimy spełnić? Jakie to niesie za sobą konsekwencje? Pamiętać przy tym należy, iż do zawierania umów dochodzi również podczas wykonywania prostych czynnościach życia codziennego, takich jak np. codzienne zakupy. Prawo konsumenta (kupującego) do odstąpienia od umowy reguluje ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 683, z późn. zm.).

W pierwszej kolejności wyraźnie podkreślić należy, iż prawo to przysługuje kupującemu wyłącznie w przypadku, gdy umowa została zawarta na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa. Prawo do odstąpienia od umowy nie obowiązuje w przypadku dokonywania zakupów w sklepie tradycyjnym – chyba, że prawo takie zostanie kupującemu przyznane na podstawie wewnętrznych regulacji przedsiębiorcy.

Kupujący może odstąpić od tak zawartej umowy w terminie 14 dni, bez podawania przyczyny odstąpienia. Termin 14 dni do odstąpienie od umowy należy liczyć w zależy od charakteru transakcji, od: 1) dnia otrzymania rzeczy przez konsumenta lub osobę przez niego wskazaną – w przypadku umów sprzedaży pojedynczej rzeczy, 2) otrzymania przez konsumenta ostatniej rzeczy, partii lub części – w przypadku umów sprzedaży wielu rzeczy, które są dostarczane osobno, partiami lub w częściach, 3) dnia otrzymania przez konsumenta pierwszej rzeczy – w przypadku umów sprzedaży polegających na regularnym dostarczaniu towarów przez określony czas, 4) dnia zawarcia umowy – w przypadku pozostałych umów (np. zlecenia, o świadczenie usług). Odmiennie uregulowane został prawo do odstąpienia od umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, w przypadku gdy konsument nie został  poinformowany przez przedsiębiorcę o prawie odstąpienia od umowy lub też został poinformowany w późniejszym czasie. Jeżeli konsument nie został poinformowany o prawie do odstąpienia od umowy, może skorzystać z tego uprawnienia w ciągu kolejnych 12 miesięcy. Jeżeli jednak w tym okresie sprzedający przekaże mu taką informację, to termin ten upłynie po 14 dniach od momentu jej uzyskania.

Oświadczenie o odstąpieniu od  umowy co do zasady może być złożone w dowolnej formie, jednakże dla celów dowodowych zasadnym byłoby uczynienie tego w formie pisemnej, na formularzu stanowiącym załącznik do przytoczonej na wstępie ustawy o prawach konsumenta lub udostępnianym przez przedsiębiorcę, za pośrednictwem poczty tradycyjnej, lub też drogą elektroniczną – jeżeli dany przedsiębiorca przewidział taką możliwość.  Do zachowania 14-dniowego terminu wystarczy nadanie oświadczenia np. w placówce pocztowej, przed jego upływem. Przedsiębiorca ma obowiązek niezwłocznego przesłania konsumentowi potwierdzenia odebrania oświadczenia o odstąpieniu od umowy złożonego drogą elektroniczną.

W razie odstąpienia od umowy uważa się ją za niezawartą. Należy mieć przy tym na uwadze, że zarówno przedsiębiorca, jak i konsument mają w związku z tym określone zobowiązania.

Realizując swoje ustawowe prawo do odstąpienia od umowy, kupujący zobowiązany będzie do poniesienia bezpośrednich kosztów zwrotu rzeczy (np. koszty wysyłki), chyba, że przedsiębiorca zgodził się je ponieść lub nie poinformował konsumenta o konieczności poniesienia tych kosztów. Co więcej, jeżeli konsument wybrał sposób dostarczenia rzeczy inny niż najtańszy oferowany przez przedsiębiorcę, przedsiębiorca nie jest zobowiązany do zwrotu konsumentowi poniesionych przez niego związanych z tym dodatkowych kosztów.          

Kupującego obciąża także obowiązek niezwłocznego zwrotu towaru bezpośrednio przedsiębiorcy lub przekazania jej osobie przez niego upoważnionej, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia odstąpienia od umowy, chyba, że przedsiębiorca zaproponował, że sam odbierze towar. Do zachowania wskazanego 14-dniowego terminu wystarczy odesłanie towaru przed jego upływem, bez znaczenia pozostaje przy tym termin, w jakim zostanie on doręczony przedsiębiorcy. Obowiązek osobistego odbioru towaru obciąża przedsiębiorcę wówczas, gdy zostaną łącznie spełnione następujące przesłanki: 1) umowa została zawarta poza lokalem przedsiębiorstwa, 2) towar został dostarczony do miejsca zamieszkania kupującego, 3) charakter towaru nie pozwala na jego  odesłanie pocztą tradycyjną – np. sprzęt AGD o dużych gabarytach. Jeżeli konsument nie zwróci towaru w zakreślonym terminie, wówczas ponosi odpowiedzialność wobec przedsiębiorcy za skutki zwłoki. Samo opóźnienie w zwrocie towaru nie ma jednakże wpływu na skuteczność odstąpienia od umowy. Konsument ponosi również odpowiedzialność wobec sprzedawcy za zmniejszenie wartości rzeczy w przypadku korzystania z niej w niewłaściwy sposób. Co prawda, kupującemu przysługuje prawo do zbadania towaru, w taki sposób, w jaki mógłby to uczynić w sklepie tradycyjnym, jednakże nie może użytkować rzeczy w sposób nieograniczony. Jeżeli zwrócona przez konsumenta rzecz nosiła będzie ślady użytkowania, przedsiębiorca będzie uprawniony do obciążenia konsumenta dodatkowymi kosztami wynikającymi ze zmniejszenia wartości towaru. Wyjątek stanowi sytuacja, w której przedsiębiorca nie poinformuje kupującego o prawie do odstąpienia od umowy, w tym o sposobie i terminie złożenia oświadczenia oarz wzorze formularza.  

Przedsiębiorca zobowiązany jest natomiast do niezwłocznego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania oświadczenia o odstąpieniu od umowy, zwrócenia konsumentowi wszystkich dokonanych przez niego płatności, w tym kosztów dostarczenia rzeczy. Co do zasady, przedsiębiorca dokonuje zwrotu płatności przy użyciu takiego samego środka płatniczego, jakiego użył konsument, chyba że konsument wyrazi  zgodę na dokonanie zwrotu w inny sposób, nie wiążący się dla niego z dodatkowymi kosztami.  Przedsiębiorca ma jednak prawo wstrzymać się ze zwrotem płatności na rzecz konsumenta, do chwili otrzymania rzeczy lub dostarczenia przez konsumenta dowodu jej odesłania, w zależności od tego, które zdarzenie nastąpi wcześniej.

W sposób nieco odmienny zostało uregulowane prawo do odstąpienia od umowy, której przedmiotem jest świadczenie usług, dostarczanie mediów (wody, gazu, energii elektrycznej i cieplnej) oraz treści cyfrowych. Wskazane umowy mogą bowiem zostać w całości lub częściowo wykonane jeszcze przed upływem 14-dniowego terminu do odstąpienia od umowy.  W przypadku takich umówi, przedsiębiorca jest zobowiązany do uprzedniego uzyskania wyraźnej zgody konsumenta na rozpoczęcie realizacji umowy przed upływem terminu do odstąpienia od umowy. Jeżeli konsument złoży przedsiębiorcy, na trwałym nośniku np. w formie pisemnej na papierze, stosowne oświadczenie w tym zakresie, wówczas w przypadku odstąpienia od umowy, będzie zobowiązany do zapłaty za świadczenie otrzymane do czasu odstąpienia. Jeśli natomiast konsument chce skorzystać z prawa do odstąpienia od umowy, której przedmiotem było dostarczanie wody, gazu, energii elektrycznej w nieograniczonej objętości lub nieustalonej ilości, lub energii cieplnej jeszcze przed upływem terminu do odstąpienia, ciąży na nim obowiązek zapłaty za świadczenia spełnione do chwili odstąpienia od umowy. Wyjątek stanowi sytuacja, w której przedsiębiorca nie poinformuje konsumenta o prawie do odstąpienia od umowy i skutkach jego wykonania lub, gdy konsument nie żądał spełnienia świadczenia przed upływem terminu do odstąpienia od umowy. W takiej sytuacji konsumenta nie obciąża obowiązek zapłaty za świadczenia dotychczas spełnione.

Uprawnienie do odstąpienia od umowy, której przedmiotem są treści cyfrowe, zależy od sposobu ich przekazywania. W przypadku treści cyfrowych dostarczanych na nośniku materialnym np. płyta CD, obowiązują takie same zasady odstąpienia od umowy jak w przypadku innych towarów. Jeżeli jednak treści cyfrowe np. pobierane są bezpośrednio ze strony internetowej, to prawo do odstąpienia od umowy przysługuje konsumentowi pod warunkiem, że nie zaczął jej wykonywać. W razie rozpoczęcia wykonania umowy (np. pobrania plików z serwera) konsumentowi nie przysługuje prawo do odstąpienia, pod warunkiem, że nastąpiło to za jego wyraźną zgodą, a przedsiębiorca poinformował konsumenta o utracie prawa do odstąpienia od umowy. Jeżeli którykolwiek z dwóch powyższych warunków nie zostanie spełniony, konsument będzie uprawniony do odstąpienia od umowy na zasadach ogólnych.

Na marginesie  wskazać przy tym należy, iż opisane powyżej prawo odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość nie przysługuje konsumentowi w odniesieniu do umów:

1) o świadczenie usług, jeżeli przedsiębiorca wykonał w pełni usługę za wyraźną zgodą konsumenta, który uprzednio został poinformowany, że po spełnieniu świadczenia utraci prawo odstąpienia od umowy; 2) w których cena lub wynagrodzenie zależy od wahań na rynku finansowym, niezależnym od przedsiębiorcy; 3) których przedmiotem jest towar wyprodukowany według specyfikacji konsumenta lub służąca zaspokojeniu jego indywidualnych potrzeb; 4) których przedmiotem jest towar ulegający szybkiemu zepsuciu lub mający krótki termin ważności; 5) których przedmiotem jest towar, którego po otwarciu opakowania nie można zwrócić ze względów higienicznych lub z uwagi na ochronę zdrowia; 6) których przedmiotem świadczenia jest towar, który po dostarczeniu, ze względu na swój charakter, zostaje nierozłącznie połączony z innymi rzeczami; 7) których przedmiotem są napoje alkoholowe, których cena została uzgodniona przy zawarciu umowy sprzedaży, a których dostarczenie może nastąpić dopiero po upływie 30 dni i których wartość zależy od wahań na rynku niezależnym od przedsiębiorcy; 8) w których konsument wyraźnie żądał, aby przedsiębiorca do niego przyjechał w celu dokonania pilnej naprawy lub konserwacji; 9) których przedmiotem są nagrania dźwiękowe lub wizualne albo programy komputerowe dostarczane w zapieczętowanym opakowaniu, jeżeli opakowanie zostało otwarte po dostarczeniu; 10) o dostarczanie dzienników, periodyków lub czasopism, z wyjątkiem umowy o prenumeratę; 11) zawartej w drodze aukcji publicznej;12) o świadczenie usług w zakresie zakwaterowania, innych niż do celów mieszkalnych, przewozu rzeczy, najmu samochodów, gastronomii, usług związanych z wypoczynkiem, wydarzeniami rozrywkowymi, sportowymi lub kulturalnymi, jeżeli w umowie oznaczono dzień lub okres świadczenia usługi;13) o dostarczanie treści cyfrowych, które nie są zapisane na nośniku materialnym, jeżeli spełnianie świadczenia rozpoczęło się za wyraźną zgodą konsumenta przed upływem terminu do odstąpienia od umowy i po poinformowaniu go przez przedsiębiorcę o utracie prawa odstąpienia od umowy.

 

Karolina Czechowska

Aplikant radcowski

 

MAPA DOJAZDOWA
W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w ramach naszego serwisu stosujemy pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Jeśli nie wyrażają Państwo zgody, uprzejmie prosimy o dokonanie stosownych zmian w ustawieniach przeglądarki internetowej.