Aktualności

Gwarancja, a rękojmia - czy konsument musi wybierać ?

Aktualności

Konsument (kupujący) powszechnie postrzegany jest jako strona słabsza w stosunkach z przedsiębiorcą (sprzedawcą). Kupujący całkowicie zasadnie oczekują od sprzedawcy, jako profesjonalisty, rzetelnych i wyczerpujących informacji na temat dokonywanego zakupu. To właśnie wiedza na temat wzajemnych praw i obowiązków czyni przedsiębiorców stroną silniejszą wobec kupujących. Warto zatem wiedzieć jakie uprawnienia przysługują nam jako konsumentom w przypadku, gdy okaże się, że zakupiona przez nas rzecz ma wadę (fizyczną lub prawną).

W pierwszej kolejności należy wybrać podstawę prawną złożenia reklamacji: gwarancję (jeśli została udzielona) lub rękojmię (uregulowaną w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1025 z późn. zm.)). Co do zasady, korzystniejsza dla konsumenta jest rękojmia, ponieważ jej zasady zostały jasno określone w przepisach prawa i nie mogą zostać zmienione przez przedsiębiorcę na niekorzyść kupującego. W przypadku gwarancji, warunki jej udzielenia określa przedsiębiorca według własnego uznania.

       

        RĘKOJMIA

 

Odnosząc się do uprawnień jakie przysługują konsumentowi z tytułu rękojmi przede wszystkim wyjaśnić należy, iż ma ona zastosowanie zarówno w przypadku wad fizycznych, jak i prawnych. Z wadą fizyczną mamy do czynienia wówczas, gdy nabyta rzecz: 1) nie ma właściwości, które produkt tego rodzaju powinien mieć, np. zegarek wodoodporny uległ zepsuciu w kontakcie z wodą, 2) nie ma właściwości, o których konsument został zapewniony przez sprzedawcę lub reklamę, 3) nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę, np. naczynie nie nadaje się do zamrażarki, a kupujący przed zakupem informował sprzedawcę, że ma zamiar mrozić w nim owoce, 4) została wydana kupującemu w stanie niekompletnym. O wadzie prawnej mówimy wówczas, gdy towar: 1) jest własnością innej osoby, np. pochodzi z kradzieży, 2) jest obciążony prawem innej osoby, np. inna osoba miała pierwszeństwo w jej kupnie, 3) na mocy decyzji właściwego organu nie można z niej swobodnie korzystać, np. stanowi dowód w sprawie karnej.           

W takim przypadku podmiotem odpowiedzialnym za powstałą wadę jest sprzedawca i to do niego należy skierować reklamację z tytułu rękojmi – najlepiej na piśmie. Sprzedawca nie może odmówić przyjęcia reklamacji, jeżeli została ona złożona zgodnie z przepisami prawa. W reklamacji z tytułu rękojmi konsument może żądać: 1) wymiany towaru na nowy, 2) naprawy towaru, 3) obniżenia ceny – określając o jaką kwotę ma zostać ona obniżona (porównać należy wartości towaru pełnowartościowego i wartość towaru z wadą), 4) odstąpienia od umowy (zwrotu rzeczy), jednakże tylko wówczas, gdy wada jest istotna, np. poważne uszkodzenie silnika, lub brak jest możliwości wymiany lub naprawy towaru. Przedsiębiorca może odmówić wymiany towaru lub jego naprawy, w przypadku gdy byłoby to niemożliwe do zrealizowania lub wymagałoby nadmiernych kosztów.

Podkreślenia przy tym wymaga, o czym często konsument nie jest informowany przez sprzedawcę, że paragon fiskalny nie jest konieczny do złożenia reklamacji z tytułu rękojmi, choć znacznie ułatwia wykazania, że dany towar został zakupiony w określonym czasie i miejscu, za określoną ceną. Innymi dowodami mogą być również potwierdzenia przelewu, wydruki z karty płatniczej, wiadomości e-mail, świadkowie. Wobec powyższego, sprzedawca nie może uzależniać przyjęcia reklamacji od okazania paragonu fiskalnego.

Przedsiębiorca jest zobowiązany do rozpatrzenia reklamacji w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia jej złożenia, po bezskutecznym upływie którego uznaje się, że reklamacja została uwzględniona zgodnie z żądaniem konsumenta. W takim przypadku sprzedawca nie może odmówić spełnienia żądania konsumenta, nawet jeżeli wada powstała z winy kupującego. Przyjmuje się przy tym, że rozpatrzenie reklamacji nastąpiło we właściwym terminie jeżeli przed upływem 14 dni konsument miał możliwość zapoznania się ze stanowiskiem sprzedającego.

Kodeks cywilny nie określa w jakim terminie sprzedawca powinien wymienić towar na nowy lub usunąć istniejąca w nim wadę. Wskazane jednakże zostało, że ma to nastąpić w rozsądnym czasie i bez nadmiernych niedogodności dla konsumenta. Jeżeli sprzedawca zwleka z wymianą lub naprawą towaru, kupujący może wyznaczyć przedsiębiorcy dodatkowy termin, po upływie którego będzie miał prawo do żądania obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy (zwrotu towaru). W takim przypadku, sprzedawca nie może odmówić konsumentowi obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy (zwrotu towaru), jeżeli nie wywiązał się ze swych obowiązków, a także wówczas gdy jest to kolejna reklamacja danego towaru – bez znaczenia pozostaje czy jest to ta sama czy też inna wada.

Sprzedawca ponosi odpowiedzialność wobec konsumenta z tytułu rękojmi, za sprzedany towar, jeżeli wada ujawni się w okresie 2 lat od dnia jego wydania (nieruchomości – 5 lat). Termin ten nie podlega skróceniu, za wyjątkiem rzeczy używanych, w stosunku do których sprzedawca może go ograniczyć, jednakże maksymalnie do roku, o czym konsument powinien zostać poinformowany przed kupnem rzeczy. Ponadto, przez pierwszy rok domniemywa się, że dana wada istniała już w momencie sprzedaży towaru i to przedsiębiorca ma obowiązek udowodnić, że wada była wynikiem działania konsumenta. W przypadku ujawnienia się wady po upływie pierwszego roku,  to konsument jest zobowiązany do wykazania, że wada istniała już w momencie zakupu. Pamiętać przy tym jednak należy, że sprzedawca jest zwolniony z odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o istnieniu wady w chwili dokonywania jej zakupu.  

To na konsumencie spoczywa obowiązek dostarczenia wadliwej rzeczy do miejsca, w którym została ona wydana – na koszt sprzedawcy, o ile jest to możliwe z uwagi na rodzaj rzeczy lub sposób jej montażu. Koszty wymiany lub naprawy rzeczy ponosi sprzedawca (m.in. koszty robocizny, materiałów, koszty demontażu i ponownego montażu – jedynie do wysokości ceny danego towaru).

W przypadku uwzględnienia reklamacji konsument ma prawo dochodzić od sprzedawcy naprawienia szkody, którą poniósł w wyniku nabycia wadliwego towaru.

Dodatkowo wskazać należy, iż odpowiedzialność przedsiębiorcy z tytułu rękojmi obejmuje również montaż towaru, pod warunkiem, iż został on wykonany przez niego, lub przez osobę trzecią, za którą ponosił odpowiedzialność, a także jeżeli rzecz została zamontowana przez kupującego samodzielnie, zgodnie z załączoną instrukcją. W tym przypadku, w razie uchylania się sprzedającego od usunięcia wad montażu, konsumentowi przysługuje prawo do zlecenia tej czynności innemu podmiotowi – na koszt sprzedawcy.

 

        GWARANCJA

 

Gwarancja, w przeciwieństwie do rękojmi, jest dobrowolna i jej udzielenie zależy wyłącznie od woli sprzedawcy, nie wyłącza ona przy tym uprawnień konsumenta z tytułu rękojmi. Oznacza to, że w razie nie uwzględnienia reklamacji z tytułu gwarancji, konsument może złożyć kolejną reklamację, tym razem z tytułu rękojmi. Co ważne, w przypadku złożenia reklamacji z tytułu gwarancji, zawieszeniu ulega bieg 2 letniego terminu do złożenia reklamacji z tytułu rękojmi. Udzielenie gwarancji następuje przez złożenie oświadczenia gwarancyjnego w dowolnej formie (np. karta gwarancyjna), w tym również w reklamie, które powinno być wydane kupującemu wraz z towarem.

Gwarancja obejmuje sytuacje, gdy zakupiony towar nie ma właściwości określonych w oświadczeniu gwarancyjnym, w którym powinny zostać wskazane dane osoby odpowiedzialnej, do której należy kierować reklamację ( w przypadku gwarancji, odpowiedzialność nie zawsze ponosi sprzedawca), czas trwania gwarancji oraz uprawnienia kupującego w razie ujawnienia się wady – dobrowolne, samodzielnie określone przez podmiot udzielający gwarancji i niezależne od tych wynikających z przepisów prawa.

Czas trwania gwarancji zależy od woli podmiotu, który jej udziela i powinien być wskazany w oświadczeniu gwarancyjnym. W razie braku takiego wskazania przyjmuje się, że wynosi on 2 lata od dnia wydania towaru. W przypadku uwzględnienia reklamacji z tytułu udzielonej gwarancji i wymiany wadliwego towaru na nowy lub też dokonania istotnych napraw, czas trwania gwarancji biegnie od nowa od dnia wydania wymienionej lub naprawionej rzeczy.  Natomiast, w przypadku wymiany jedynie pojedynczej części, czas trwania gwarancji biegnie od nowa w stosunku do tej części.

Podobnie jak w przypadku rękojmi, obowiązkiem konsumenta składającego reklamację z tytułu gwarancji jest dostarczenie wadliwego towaru do miejsca wskazanego w oświadczeniu gwarancyjnym lub w razie jego braku do miejsca wydania towaru – na koszt podmiotu udzielającego gwarancji, chyba że nie jest to możliwe z uwagi na właściwość rzeczy lub sposób jej montażu.

Obowiązkiem podmiotu udzielającego gwarancję jest wykonanie obowiązków wynikających z oświadczenia gwarancyjnego, w terminie w nim wskazanym, a w razie jego braku – niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia dostarczenia rzeczy przez konsumenta.

Reasumując, wskazać należy, że wybór, z której formy dochodzenia swoich uprawnień skorzystamy, zależy wyłącznie od nas – konsumentów, jednakże warto przy tym pamiętać, iż znajomość wzajemnych praw i obowiązków w stosunkach pomiędzy konsumentem, a przedsiębiorcą znacznie ułatwi porozumienie się w razie wystąpienia sytuacji spornych. Rzetelne oraz aktualne informacje w tym przedmiocie znajdziemy przede wszystkim w powołanej na początku niniejszego wywodu ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1025 z późn. zm.).

 

Karolina Czechowska

Aplikant radcowski

    

MAPA DOJAZDOWA
W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w ramach naszego serwisu stosujemy pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Jeśli nie wyrażają Państwo zgody, uprzejmie prosimy o dokonanie stosownych zmian w ustawieniach przeglądarki internetowej.